Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone.  Kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów tekstu oraz kolpofotografii bez zgody autorki zabronione.

 

Kolposkopia - informacje dla pacjentek

Co to jest kolposkopia?
W jakim celu wykonujemy to badanie?

Kiedy jeszcze warto zrobić kolposkopię?
Kiedy należy wykonać kolposkopię w ciąży?
Co dalej, gdy mam cytologiczną grupę III?
Warto podkreślić, że:

dr Miłosława Iwaniec

Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone.  Kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów tekstu oraz kolpofotografii bez zgody autorki zabronione.

strona główna

Co to jest kolposkopia?

Kolposkopia to badanie polegające na oglądaniu szyjki macicy pod dużym  powiększeniem. Badający lekarz posługuje się w tym celu kolposkopem; urządzeniem przypominającym mikroskop.

Badanie jest niebolesne i nieinwazyjne, trwa ok.15-20 minut. Można je wykonać w każdej fazie cyklu (prócz dni, kiedy pacjentka ma miesiączkę) a także w razie potrzeby w ciąży (badanie całkowicie bezpieczne dla przyszłej mamy i rozwijającego się dziecka).

początek strony

W jakim celu wykonujemy to badanie?

Przede wszystkim, aby zweryfikować nieprawidłowy wynik badania cytologicznego; szeroko pojęta grupa III, grupy IV i V (wg Papanicolau), stany zapalne, dysplazje, zmiany związane z atrofią (czyli zmiany związane z wejściem kobiety w okres przekwitania), 
wyniki cytologiczne typu: ASCUS,AGC,LSIL,HSIL,CIS (cytologia oceniana w systemie Bethesda). Badanie to pozwala również na wykrycie wczesnego stadium raka szyjki macicy. Dzięki kolposkopii lekarz może trafnie wybrać miejsce pobrania wycinka z szyjki macicy, pochwy czy sromu. Pobierając wycinki bez pomocy kolposkopu (tzn.”na ślepo”) można minąć ognisko procesu chorobowego, dlatego warto przy wykonaniu tego zabiegu skorzystać z pomocy kolposkopu.

początek strony


Kiedy jeszcze warto zrobić kolposkopię?

Kolposkopię warto także zrobić w przypadkach występowania na szyjce macicy tzw. erytroplakii ( niesłusznie nazywanej w potocznym języku nadżerką), nawet w przypadku prawidłowego wyniku cytologicznego (gr.I, gr.II wg Papanicolau).

Zadaniem kolposkopii jest właśnie ocena tejże erytroplakii (niewłaściwa potoczna nazwa „nadżerka”-przyp.). Najczęściej w jej obrębie znajdują się prawidłowe nabłonki- wtedy nazywamy ją strefą transformacji.

Strefa transformacji jest stanem prawidłowym, nie wymagającym leczenia.Zachodzą tu prawidłowe procesy przemiany nabłonków. Procesy te przebiegają swoim rytmem, indywidualnym dla każdej kobiety; nie należy w nie ingerować ani farmakologicznie ani chirurgicznie. Wymagają one jednak okresowej kontroli, gdyż w ich przebiegu powstaje młodziutki nabłonek bardzo wrażliwy na działanie czynników infekcyjnych, takich jak bakterie (np.chlamydie,mykoplazmy,ureaplazmy i in.), wirusy HPV czy grzyby. Na skutek współdziałania różnorodnych czynników patologicznych proces powstawania młodego nabłonka może ulec zaburzeniu; staje się on wówczas miejscem wyjścia dysplazji. Rolą kolposkopii jest wyłapanie momentu, w którym w obrębie strefy transformacji pojawiają się ogniska nieprawidłowego nabłonka.

Kolposkopię warto także wykonać w przypadku nieprawidłowych krwawień i plamień z dróg rodnych, występujących zwłaszcza w drugiej połowie cyklu. Przyczyną tych nieprawidłowości nie zawsze są zaburzenia hormonalne-czasem może nią być tzw. ektopia endometrialna, czyli endometrioza szyjki macicy.

początek strony


Kiedy należy wykonać kolposkopię w ciąży?

Kolposkopia w ciąży jest badaniem całkowicie bezpiecznym dla matki i rozwijającego się w jej organiżmie dziecka. Należy ją wykonać w przypadku  nieprawidłowego rozmazu cytologicznego celem zdiagnozowania jego przyczyny. Zależnie od wyniku badania pacjentka jest systematycznie kontrolowana kolposkopowo i cytologicznie przez cały okres ciąży lub też diagnoza musi być czasem poszerzona o pobranie wycinków z szyjki macicy. Ostateczne leczenie (chirurgiczne- np.konizacja) jest przeprowadzane, jeśli zajdzie taka potrzeba, po porodzie i połogu.

Czasem przyszła mama plami i nie da się wyjaśnić przyczyny tego plamienia w rutynowym badaniu położniczym ani w badaniu usg. Sporadycznie plamienie utrzymuje się nadal mimo wdrożenia leczenia hormonalnego.

W takich przypadkach kolposkopia może nam w istotny sposób pomóc w uchwyceniu przyczyny plamienia, która czasem tkwi w obecności tzw.zmian doczesnowych na szyjce macicy. Zmiany te są całkowicie łagodne i typowe dla ciąży, cofają się samoistnie po urodzeniu dziecka, natomiast mogą być przyczyną plamień w ciąży.

początek strony

Co dalej, gdy mam cytologiczną grupę III?

Wtedy należy poddać się badaniu kolposkopowemu. Pozwoli ono na sprecyzowanie, co jest powodem nieprawidłowego wyniku cytologicznego i umożliwi wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Przyczyny nieprawidłowego wyniku cytologicznego (gr III wg Papanicolau) są różnorodne, od najbardziej błahych do poważnych.

Jedną z przyczyn są stany zapalne; po przepisaniu leczenia przeciwzapalnego uzyskujemy prawidłowy wynik rozmazu cytologicznego. Czasem istnieje potrzeba poszerzenia diagnostyki stanu zapalnego o tzw.posiew z pochwy- na podstawie wyniku lekarz będzie mógł przepisać leczenie ukierunkowane na dany patogen zgodnie z tzw.antybiogramem.

U kobiet w okresie okołomenopauzalnym grubość nabłonka szyjki macicy znacznie się zmniejsza; jest to skutkiem niedoboru hormonów (estrogenów). Taki ścieńczały nabłonek jest bardzo podatny na infekcje i urazy. Zanik nabłonków (atrofia) jest dobrze widoczny w kolposkopii i może być w tym wieku przyczyną nieprawidłowych rozmazów cytologicznych. Po przepisaniu miejscowej kuracji estrogenowej stan nabłonków poprawia się i wynik cytologii wraca do normy.

W przypadku rozmazów cytologicznych wskazujących na obecność dysplazji kolposkopia pozwala nam na ocenę zaawansowania tego procesu i podjęcie odpowiedniego leczenia.

Dysplazja małego stopnia może być leczona zachowawczo; zwykle po pewnym czasie cofa się samoistnie lub przy współudziale zastosowanego leczenia. W niewielkim odsetku przypadków obserwujemy utrzymywanie się tego procesu lub nawet przejście w stadium bardziej zaawansowane; dlatego pacjentka powinna się systematycznie kontrolować.

W przypadku podejrzenia dysplazji wyższych stopni (średniego i dużego) konieczna jest dalsza diagnostyka (pobranie wycinków z szyjki macicy pod kontrolą kolposkopu, wyłyżeczkowanie kanału szyjki). Zwykle w takim stopniu zaawansowania procesu chorobowego proponuje się pacjentce leczenie operacyjne, tj.konizację szyjki macicy. Zabieg polega na wycięciu stożka tkankowego z szyjki macicy; wraz z wyciętym stożkiem zostaje usunięta chorobowo zmieniona tkanka, co zapobiega postępowi choroby.

początek strony

Warto podkreślić, że:

Kolposkopia to cenne uzupełniające cytologię badanie. Światowa literatura podaje,że zastosowanie obu tych metod pozwala w ponad 95%  prawidłowo zdiagnozować lub wykluczyć patologie szyjki macicy.

Zastosowanie samej cytologii nie daje aż tak dobrych rezultatów; mogą zdarzyć się wyniki fałszywie ujemne (czyli prawidłowy wynik cytologii przy współistnieniu stanu chorobowego na szyjce macicy). Najogólniej mówiąc cytologia i kolposkopia to dwie wzajemnie uzupełniające się metody diagnostyczne, zajmujące czołowe miejsce w profilaktyce raka szyjki macicy.

początek strony

lek. med. Miłosława Iwaniec-Pliżga


tekst i zdjęcia:  lek. med.Miłosława Iwaniec-Pliżga.

Wszelkie prawa autorskie zastrzeżone.  Kopiowanie i rozpowszechnianie całości lub fragmentów tekstu oraz kolpofotografii bez zgody autorki zabronione.

 


 
nadżerka 1. erytroplakia, znana pacjentkom jako nadżerka
szyjka 2. ta sama szyjka macicy po próbie kontrastującej- obraz prawidłowych nabłonków (strefa transformacji)
rak gruczołowy 3. rak gruczołowy szyjki macicy
dysplazja

4. naczynia nieprawidłowe ( oglądane w filtrze zielonym)-dysplazja/CIN/, ogniskowo dużego stopnia

rak szyjki 5. rak szyjki macicy

 

początek strony